Orca, Solana ağında çalışan bir merkeziyetsiz borsa ve otomatik piyasa yapıcıdır. Emir defteri yerine likidite havuzlarını kullanır. En önemli teknik özelliği, sermayeyi belirli fiyat aralıklarına odaklayan Whirlpools sistemidir.
ORCA token borsanın yönetişimini sağlar. Borsa, Solana’nın yanı sıra Solana sanal makinesini kullanan Eclipse ağında da hizmet verir.
Solana seçimi teknik bir tercih olarak öne çıkar. Bu ağ, saniyede yüksek sayıda işlem yapabilir ve ücretler çok düşüktür. Orca da bu hızın üzerine kurulmuştur. Eclipse tarafındaki kullanım ise Solana’ya kıyasla şimdilik daha sınırlı görülür.
Orca AMM modeli nasıl çalışır?
Otomatik piyasa yapıcı, alıcı ve satıcıyı eşleştirmek yerine token havuzlarını kullanan bir modeldir. Fiyat, havuzdaki iki token’ın oranına göre bir formülle belirlenir. Kullanıcı bir başkasını beklemeden doğrudan havuza karşı işlem yapar.
Normalde borsalarda emir defteri kullanılır. Buradaki sistemde alıcı ve satıcı emirleri eşleşince işlem gerçekleşir. AMM modelinde böyle bir bekleme yoktur.
Bunun yerine her havuzda iki token bulunur. Bir token’ın miktarı azaldıkça fiyatı yükselir. Bu denge, çarpımı sabit tutan bir formülle korunur. Böylece sürekli işleyen bir piyasa ortaya çıkar.
Orca’da likidite havuzları ve swap akışı
Havuzları likidite sağlayıcılar oluşturur. Bir likidite sağlayıcı, havuza iki token’ı belirli bir oranda yatırır. Karşılığında havuzdaki payını temsil eden bir kayıt alır.
Bir kullanıcı swap yaptığında küçük bir işlem ücreti öder. Bu ücretin büyük bölümü likidite sağlayıcılara dağıtılır. Yani havuza varlık ekleyenler işlem hacminden pay alır.
Swap sırasında kayma (slippage) kavramı da devreye girer. Bu, beklenen fiyat ile gerçekleşen fiyat arasındaki farktır. Havuzdaki likidite ne kadar derinse kayma o kadar az olur. Bu yüzden büyük işlemlerde havuz derinliği önemlidir.
Whirlpools: yoğunlaştırılmış likidite nasıl çalışır?
Whirlpools, likidite sağlayıcıların sermayesini belirli bir fiyat aralığına odaklamasını sağlayan sistemdir. Klasik havuzlarda sermaye sıfırdan sonsuza kadar tüm aralığa yayılır. Whirlpools’ta ise yalnızca seçilen aralıkta çalışır. Bu yaklaşım Ethereum’daki Uniswap v3 modeline benzer.
Bu odaklanmanın temel sonucu sermaye verimliliğidir. Aynı miktar sermaye, dar bir aralıkta çok daha fazla likidite sunabilir. Likidite sağlayıcı da bu aralıkta daha fazla işlem ücreti toplayabilir.
Ancak fiyat seçilen aralığın dışına çıkarsa pozisyon işlem ücreti üretmeyi durdurur.
Whirlpools’ta işlem ücretleri havuz türüne göre dört kademeye ayrılır. Stablecoin gibi çok düşük volatiliteye sahip varlıklarda oran %0,01; Ethereum gibi düşük volatiliteli varlıklarda %0,05; standart işlemlerde %0,30 ve yüksek volatiliteye sahip varlıklarla %1’dir.
Orca’daki izinli havuzlar ve RWA altyapısı nasıl çalışır?
Orca, Mayıs 2026’da regüle edilmiş gerçek dünya varlıkları (RWA’lar) için izinli havuzlar başlattı. Bu havuzlar, kimin işlem yapabileceğini token seviyesinde kontrol eder. Bu sebeple kimlik doğrulaması gerektirir.
Teknik temel Solana’nın bir özelliğine dayanır. Token hesapları başlangıçta dondurulmuş durumda oluşturulur. Bir cüzdan, kullanıcı kimlik doğrulama sürecini tamamlamadan bu varlığı tutamaz ve işlem yapamaz.
ORCA nasıl alınır?
ORCA, listeli olduğu borsalar üzerinden alınabilir. TL çiftiyle işlem yapmak için Paribu örnek gösterilebilir. Paribu üzerinden ORCA satın almak için öncelikle hesabınıza giriş yapmanız gerekir. Paribu ana sayfasında yer alan “Al/Sat” sekmesine tıkladıktan sonra arama alanına ORCA yazarak ilgili işlem sayfasına ulaşabilirsiniz.
Al/Sat ekranında “Al” seçeneğini seçerek, almak istediğiniz Türk lirası tutarını girmeniz yeterlidir. Paribu, bakiyenizi otomatik olarak kontrol eder ve bakiye yeterli olduğu takdirde işlemi gerçekleştirir. Son adımda işlemi onayladığınızda, satın aldığınız ORCA coin’ler kısa süre içinde hesabınıza aktarılır.
