Staking, Proof of Stake (PoS) konsensüs algoritmasını kullanan blockchain ağlarında, kullanıcıların cüzdanlarındaki kripto varlıkları belirli bir süre kilitleyerek ağın güvenliğini desteklemesi ve karşılığında ödül kazanması işlemidir.
Proof of Stake (PoS) ile staking arasındaki ilişki nedir?
Proof of Stake (PoS), blockchain ağlarında işlemlerin doğrulanmesi ve yeni blokların oluşturulması için geliştirilen, yüksek enerji tüketen madencilik (Proof of Work) modeline alternatif bir mutabakat mekanizmasıdır. Bu mimarinin çalışabilmesi için sisteme likidite sağlanması ve doğrulayıcıların dürüst davranacağının teminat altına alınması gerekir. İşte bu noktada staking devreye girer. Kullanıcılar varlıklarını stake etme yoluyla ağa teminat sunar ve bu teminat karşılığında işlem onaylama sürecine katkıda bulunur. Kısaca staking, PoS tabanlı ağların yakıtı ve güvenlik duvarıdır.
Staking nasıl yapılır?
Staking işlemi, teknik bilgi düzeyine göre farklı yöntemlerle gerçekleştirilebilir. İleri düzey kullanıcılar, gerekli donanımı kurup minimum teminat tutarını sağlayarak doğrudan ağ üzerinde bir doğrulayıcı (validator) olabilirler. Daha pratik bir yöntem arayan yatırımcılar ise merkezi kripto para borsaları veya soğuk cüzdanlar üzerinden coin kilitlemek suretiyle varlıklarını mevcut doğrulayıcılara delege edebilirler. Bu süreçte kullanıcı, varlıklarının mülkiyetini kaybetmeden, sadece belirli bir süre transfer edilemez hale getirerek ağ ödüllerinden pay alma hakkı kazanır.
Staking hangi coin’lerle yapılır?
Kripto para piyasalarında işlem gören her varlık staking için uygun değildir. Bu süreç sadece Proof of Stake mekanizması veya bu mekanizmanın türevlerine sahip blockchain ağlarında mümkündür. Örneğin, Bitcoin (BTC) Proof of Work kullandığı için teknik olarak stake edilemez. Ethereum (ETH), Solana (SOL), Cardano (ADA) ve Polkadot (DOT) gibi projeler ise ekosistemin önde gelen staking coinleri arasında yer alır. Yatırımcıların coin staking yapmadan önce ilgili projenin whitepaper dökümanını inceleyerek konsensüs yapısını kontrol etmesi önemlidir.
Staking nasıl hesaplanır?
Staking getirileri genellikle Yıllık Yüzde Getiri (APY) oranı üzerinden hesaplanır ve bu oran sabit bir gelir garantisi sunmaz. Getiri oranını belirleyen temel faktörler; ağdaki toplam kilitli varlık miktarı, ağın enflasyon oranı ve doğrulayıcıların kestiği komisyon ücretleridir. Varlıkları bu yöntemle değerlendirmek isteyen kullanıcılar için hesaplama yapılırken, kazanılan ödüllerin yeniden havuza dahil edilmesiyle oluşan bileşik getiri etkisi de göz önünde bulundurulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)
Stake etmek riskli mi?
Evet, belirli riskler barındırır. Varlığın kilitli olduğu süre boyunca piyasa fiyatının düşmesi, kilit açma (unbonding) süresinin uzunluğu veya doğrulayıcının hatalı işlem yapması sonucu ağ tarafından cezalandırılması (slashing) potansiyel risklerdir.
Coin kilitlemek ne demek?
Coin kilitlemek, sahip olunan kripto varlıkların staking süreci boyunca transfer edilemez ve satılamaz hale getirilmesidir. Bu işlem, ağa sadakat ve güvenlik teminatı olarak sunulur.
Staking ne kadar kazandırır?
Kazanç oranı her projenin tokenomics yapısına ve piyasa koşullarına göre değişir. Bazı ağlar yıllık %3-5 civarında getiri sunarken, daha yeni veya enflasyonu yüksek ağlarda bu oran çift haneli rakamlara ulaşabilir.
Coin’lerde kilit açılınca ne olur?
Kilit açma (unstake) talimatı verildiğinde, ağın belirlediği bekleme süresi sona erdikten sonra anapara ve kazanılan ödüller kullanıcının cüzdanında tekrar transfer edilebilir ve satılabilir hale gelir.
Kilitli coin ne demek?
Kilitli coin, akıllı kontratlara emanet edilmiş ve staking süresi bitene ya da kilit açma süreci tamamlanana kadar cüzdandan dışarı çıkarılamayan dijital varlıktır.
