Ethereum’un 2026’nın üçüncü çeyreğinde devreye alınması beklenen Glamsterdam yükseltmesi, ağ kapasitesini artırmayı ve işlem ücretlerinin oluşum mekanizmasını yeniden dengelemeyi hedefliyor.
Ethereum geliştiricileri tarafından hazırlanan Glamsterdam yol haritası, ağın işlem kapasitesini artırırken blok oluşturma süreçlerini daha istikrarlı hâle getirmeyi amaçlıyor. Ana ağda 2026’nın üçüncü çeyreğinde hayata geçirilmesi beklenen yükseltme, daha büyük bloklar, daha düşük işlem maliyetleri ve gelişmiş blok oluşturma mekanizmalarıyla Ethereum ekosisteminin işleyişinde önemli değişiklikler öngörüyor. Ancak yükseltmenin etkisi yalnızca işlem ücretlerinin düşmesiyle sınırlı olmayabilir. Daha yüksek kapasite sayesinde ağ üzerindeki toplam faaliyet ve ücret talebi de artabilir.
ePBS ve blok kapasitesinde büyük artış
Glamsterdam yükseltmesinin merkezinde yer alan en önemli değişikliklerden biri, EIP-7732 kapsamında uygulanacak olan “enshrined proposer-builder separation” (ePBS) modeli olacak. Bu sistem, blok öneren doğrulayıcılar ile blokları oluşturan uzman yapılar arasında daha net bir ayrım oluşturuyor.
ePBS kapsamında veri yayılım süresi yaklaşık 2 saniyeden 9 saniyeye çıkarılacak. Bu değişiklik, daha büyük blokların ağ genelinde güvenli şekilde iletilmesine olanak tanırken paralel işlem yürütme kapasitesinin de önünü açabilir.
Ethereum yol haritasında yükseltme sonrasında blok başına gaz limiti tabanının yaklaşık 200 milyon gaz seviyesine çıkarılması hedefleniyor. Bu rakam mevcut yaklaşık 60 milyon gaz seviyesinin 3,3 katından fazla bir kapasiteye işaret ediyor. Geliştirici ekipler ise test aşamasında yaklaşık 150 milyon gaz referans değeri kullanarak sistem parametrelerini ayarlıyor.
Buna ek olarak EIP-8037, ağ üzerindeki durum verisinin (state) büyümesini kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Yol haritasında yıllık durum büyümesinin yaklaşık 120 GiB seviyesinde tutulması hedefleniyor.
İşlem ücretlerinde düşüş beklentisi öne çıkıyor
Haziran 2026’da yayımlanan çeşitli değerlendirmelerde Glamsterdam’ın ana ağ sürümünün üçüncü çeyrekte, bazı tahminlere göre ağustos sonunda devreye alınabileceği belirtiliyor.
Sektör değerlendirmelerine göre bazı Ethereum katman-1 işlemlerinde ücretlerin yüzde 60 ila yüzde 70’in üzerinde gerileyebileceği öngörülüyor. Bununla birlikte bu rakamlar kesin sonuçlar değil ve işlem türü, ağ yoğunluğu, öncelik seviyesi ve kullanım şekline bağlı olarak değişiklik gösterebilir.
Ethereum’un resmi planlamasına göre daha uzun veri yayılım süresi ve artırılmış blok kapasitesi, normal piyasa koşullarında işlem ücretlerinin oluştuğu denge seviyesini aşağı çekebilir. Ancak NFT basımları, yoğun rollup yerleşimleri veya yüksek MEV rekabeti gibi dönemlerde ücretlerin yeniden yükselmesi mümkün olmaya devam edecek.
Glamsterdam, arz tarafındaki teknik sınırlamaları azaltmayı hedeflerken piyasa dinamiklerini ortadan kaldırmıyor. İşlem ücretleri yine ağ üzerindeki talebe göre şekillenmeye devam edecek.
ETH yakım mekanizması ve ücret talebi nasıl etkilenebilir?
Ethereum’da EIP-1559 kapsamında temel işlem ücretleri yakılıyor ve dolaşımdan çıkarılıyor. Bu nedenle Glamsterdam yükseltmesinin ETH yakım miktarı üzerindeki etkisi de yakından takip ediliyor.
İlk bakışta daha düşük işlem ücretleri toplam gelir ve yakım oranlarının azalacağı şeklinde yorumlanabilir. Ancak Ethereum geliştiricileri ve sektör gözlemcileri, daha yüksek kapasitenin yeni uygulamaları, daha fazla rollup kullanımını ve daha yoğun zincir üstü faaliyetleri teşvik edebileceğine dikkat çekiyor.
Bu senaryoda işlem başına ücret düşse bile toplam işlem hacmi artabilir. Böylece ağ üzerindeki toplam ücret hacmi ve yakılan ETH miktarı korunabilir veya genişleyebilir.
Ayrıca EIP-4844 sonrasında kullanılan blob tabanlı veri erişilebilirliği sistemi de ayrı bir ücret piyasasına sahip bulunuyor. Bu nedenle gelecekteki ETH yakım oranları yalnızca yürütme ücretlerine değil, blob kullanımına ve ağdaki genel faaliyet düzeyine de bağlı olacak.
Rollup ve uygulama geliştiricileri hazırlık yapıyor
Ethereum geliştiricileri, Glamsterdam’ın yalnızca ağ seviyesinde bir güncelleme olmadığını ve uygulama ekiplerinin de hazırlık yapması gerektiğini vurguluyor.
Köprü protokolleri, merkeziyetsiz türev platformları, NFT projeleri ve MEV duyarlı uygulamalar için daha yüksek gaz limitleri altında testler yapılması öneriliyor. Geliştiricilerin özellikle 150 milyon gaz seviyesindeki test ortamlarında sistemlerini denemeleri ve gaz tahmin mekanizmalarını yeniden değerlendirmeleri tavsiye ediliyor.
Depolama yoğun uygulamaların ise EIP-8037 ile gelecek yeni durum fiyatlandırmasını dikkate alarak maliyet modellerini güncellemesi gerekiyor. Aynı zamanda oracle sistemleri, işlem dahil edilme politikaları ve yerleşim süreçlerinin de yeni ağ koşullarına göre gözden geçirilmesi öneriliyor.
Ethereum geliştirici ekipleri haziran ayı boyunca devnet testlerini sürdürürken, glamsterdam-devnet-5 ve glamsterdam-devnet-6 gibi test ağlarında blok oluşturma, veri yayılımı ve durum fiyatlandırmasıyla ilgili parametrelerin doğrulanmasına devam ediyor.
Glamsterdam yükseltmesinin planlandığı şekilde devreye alınması hâlinde Ethereum, daha yüksek işlem kapasitesi sunarken merkeziyetsizlik ve güvenlik hedeflerini korumaya çalışacak. Ana ağ geçiş tarihi ve nihai teknik parametreler ise devam eden test süreçlerinin sonuçlarına göre netleşecek.
