Aligned (ALIGN), Ethereum ana ağında ve Base ağında çalışan bir ERC-20 token’a sahip altyapı projesidir. Sistem, EigenLayer üzerinde yeniden stake edilmiş operatörler aracılığıyla ZK kanıtlarını doğrular ve sonucu Ethereum’a taşır. Proof Aggregation Service, binlerce kanıtı tek bir kanıtta birleştirerek maliyeti daha da düşürür. LambdaVM ve Ethrex gibi bileşenler stack’in geri kalanını tamamlar.
Aligned, başlangıçta Aligned Layer adıyla yalnızca ZK kanıt doğrulamasına odaklanan bir EigenLayer AVS’iydi. Zamanla cüzdan altyapısı ve rollup dağıtımı gibi bileşenlerle genişledi.
Projenin kurucu ekibi, LambdaClass mühendislik firmasından gelir. Bu ekip daha önce Starknet, zkSync ve Polygon Miden gibi projelerin geliştirilmesine katkı sağlamıştır.
Aligned’ın mimarisi nasıl kurulmuştur?
Aligned’ın temelinde EigenLayer üzerinde çalışan bir Actively Validated Service (AVS) bulunur. EigenLayer, Ethereum validatörlerinin ETH’lerini yeniden stake ederek başka sistemlere güvenlik sağlamasına imkân tanır.
Aligned, sıfırdan bir güvenlik ağı kurmak yerine bu yeniden stake edilmiş güvenlikten yararlanır. Operatörler, kanıt doğrulama yazılımını doğrudan donanım üzerinde çalıştırır. Bu sayede EVM içinde çalışmaya kıyasla saniyede çok daha fazla kanıt işlenebilir.
Aligned token ekonomisi
ALIGN’ın token ekonomisi, toplam arzı sabit tutan ve büyük payı ekip, yatırımcı ve ekosistem arasında bölen bir yapıya dayanır. Toplam arz 10 milyar ALIGN’dır. TGE sırasında dolaşıma giren arz, toplam arzın yaklaşık %16’sına denk gelir. Dağılım şu şekildedir:
- Ekip: %23,50
- Yatırımcılar: %19,71
- Ekosistem: %18
- Gelecek rezervleri: %16,61
- Vakıf: %11,40
- Airdrop: %8,74
- Topluluk satışı: %2,04
Ekip ve yatırımcı payları için 12 aylık bir kilit süresi bulunur. Bu sürenin ardından paylar kademeli olarak serbest bırakılacaktır.
Aligned Proof Verification Layer nasıl çalışır?
Proof Verification Layer, bir zk-Rollup veya köprünün kanıtını Ethereum yerine Aligned ağına gönderdiği ilk katmandır. Yeniden stake edilmiş operatörler kanıtı bağımsız olarak doğrular ve sonucu toplu BLS imzalarıyla Ethereum’a bildirir. Zincir üzerinde saklanan şey kanıtın kendisi değil, doğrulama sonucudur.
Bu tasarım, doğrulama maliyetini %90’ın üzerinde azaltır. Şirketin açıklamasına göre sistem, Aralık 2024’te ana ağda canlıya geçtiğinden bu yana 47’den fazla operatör tarafından işletilmektedir.
Operatörlerin doğrulama yazılımını EVM dışında, doğrudan donanım üzerinde çalıştırması throughput açısından belirleyici bir fark yaratır. Bu sayede sistem, saniyede binlerce kanıtı işleyebilecek bir kapasiteye ulaşır. Maliyetteki düşüş, özellikle STARK gibi doğrulaması pahalı kanıt sistemlerinde daha da belirgin hâle gelir.
Proof Aggregation Service nasıl çalışır?
Proof Aggregation Service, binlerce ayrı kanıtı tek bir kanıtta birleştirir ve bu birleşik kanıtı doğrudan Ethereum üzerinde doğrular. Bu yöntem, Proof Verification Layer’a kıyasla daha yavaştır. Ancak Ethereum’da doğrudan doğrulanan bir kanıtla aynı güvenlik seviyesini sunar.
Gas maliyeti, gruplanan tüm kanıtlar arasında paylaşılır. Grup büyüdükçe kanıt başına düşen maliyet azalır. Bu hizmet, Ethereum ana ağında alfa sürümüyle canlıdadır ve rollup’ların doğrulama maliyetini ölçeklendirmesine yardımcı olur.
Aligned’da hangi kanıt sistemleri destekleniyor?
Aligned, tek bir kanıt sistemine bağlı kalmaz. Desteklenen başlıca sistemler şunlardır:
- Groth16: Küçük kanıt boyutu sunan, yaygın kullanılan bir SNARK sistemi.
- STARK: Güvenilir kurulum gerektirmeyen, hash tabanlı bir kanıt sistemi.
- SNARK: Genel amaçlı sıfır bilgi kanıt ailesi.
- SP1: Succinct tarafından geliştirilen bir zkVM kanıt sistemi.
- RISC Zero: RISC-V tabanlı genel amaçlı bir zkVM kanıt sistemi.
Bu çeşitlilik, geliştiricilerin proje ihtiyaçlarına göre kanıt sistemi seçmesine olanak tanır. Bir geliştirici hız önceliğiyle Groth16’yı, güvenilir kurulum gerektirmeyen bir yapı için STARK’ı tercih edebilir. Aligned, bu seçimi geliştiriciye bırakarak Ethereum uyumluluğu konusunda ek bir kısıtlama getirmez.
Aligned’ın güvenlik modeli nasıl işliyor?
Aligned’ın güvenliği, EigenLayer üzerinde yeniden stake edilmiş ETH’ye dayanır. Operatörler yanlış bir doğrulama sonucu bildirirse, stake ettikleri ETH’nin kesilme riskiyle karşı karşıya kalır.
Bu model, Aligned’ın kendi validatör ağını sıfırdan kurmasına gerek bırakmaz. Bunun yerine Ethereum’un mevcut ekonomik güvenliğinden faydalanır. Operatör sayısının ve toplam yeniden stake edilmiş ETH miktarının zamanla artması, ağın güvenlik bütçesini büyütür.
Bu yaklaşımın bir sonucu olarak Aligned’ın güvenlik seviyesi, EigenLayer’ın genel büyümesine bağlı hâle gelir. EigenLayer’a katılan restake edilmiş ETH miktarı arttıkça, Aligned gibi AVS’lerin arkasındaki ekonomik güvenlik de büyür. Bu bağımlılık, tasarımın hem güçlü hem de dikkat edilmesi gereken bir yönüdür.
Aligned’ın teknik mimarisi, iki tamamlayıcı katman üzerine kuruludur: hızlı ama daha düşük kesinlikli Proof Verification Layer ve daha yavaş ama Ethereum üzerinde doğrudan doğrulanan Proof Aggregation Service. Bu iki katman, EigenLayer’ın yeniden stake edilmiş güvenliğinden yararlanarak çalışır.
LambdaVM ve Ethrex gibi bileşenler henüz geliştirme aşamasında olsa da stack’in uzun vadeli hedefi, doğrulamadan cüzdana kadar tüm teknik katmanları tek bir sistemde toplamaktır.
