SpaceX’in 75 milyar dolarlık halka arzında kripto tabanlı tokenize IPO ürünleri yatırımcılara hisse ulaştıramazken, pre-IPO vadeli işlemler güçlü fiyat keşfi sağladı.
SpaceX’in 12 Haziran’da gerçekleşen halka arzı, yalnızca şirketin 2 trilyon doların üzerinde değerlemeye ulaşmasını ve Elon Musk’ın servetini yeni bir seviyeye taşımasını sağlamadı. Aynı zamanda kripto sektörünün uzun süredir savunduğu “tokenize IPO erişimi” modelinin ne ölçüde çalışabildiğini de test etti. Halka arzda hisse başına fiyat 135 dolar olarak belirlenirken, arzdan pay alan yatırımcılar kısa sürede yaklaşık yüzde 20 kazanç elde etti. Ancak Binance, Bybit ve Bitget gibi platformlar üzerinden SpaceX’e erişmeye çalışan birçok kripto yatırımcısı, vaat edilen hisse tahsislerine ulaşamadı.
Kripto piyasalarında işlem gören SpaceX bağlantılı ürünler şirket değerlemesine ilişkin fiyat sinyalleri üretmeyi başarsa da, gerçek hisse tahsisi konusunda ciddi aksaklıklar yaşandı. Bu durum, tokenize finans ürünlerinin fiyat keşfi ile gerçek piyasa erişimi arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı.
Pre-IPO vadeli işlemler fiyat keşfinde öne çıktı
Talos Research tarafından paylaşılan verilere göre, Nasdaq açılışından önceki 30 dakikada SPCX sürekli vadeli işlemleri Hyperliquid, Binance ve OKX platformlarında hacim ağırlıklı ortalama 159,89 dolardan işlem gördü. Bu seviye, açılış fiyatının yaklaşık yüzde 6,6 üzerinde gerçekleşti. Aynı dönemde Cerebras’a ait CBRS vadeli işlemleri ise Nasdaq açılış fiyatına yalnızca yüzde 1,3 farkla yaklaştı.
Araştırmaya göre SPCX vadeli işlemleri mayıs ortasında 220 doların üzerine kadar yükseldi. Ancak halka arz tarihi yaklaştıkça yatırımcıların daha gerçekçi değerleme beklentileri oluşturmasıyla fiyatlar kademeli olarak geriledi. Talos Uluslararası Piyasalar Başkanı Samar Sen, bu tür piyasaların gelecekte yatırım bankaları ve perakende yatırımcılara hizmet veren platformlar tarafından göz ardı edilmesinin zorlaşacağını söyledi. Sen’e göre bu ürünler, kurumsal emirler ve özel piyasa değerlemelerine ek olarak önemli bir fiyat sinyali kaynağı haline gelebilir.
Hisse tahsislerinde darboğaz oluştu
Fiyat keşfi tarafında olumlu sonuçlar alınırken, tokenize hisse erişimi sunan ürünlerde aynı başarı sağlanamadı. Talos Research verilerine göre SPCX vadeli işlem piyasalarında halka arz günü yaklaşık 4,6 milyar dolarlık işlem hacmi oluştu. Toplam açık pozisyon büyüklüğü ise sekiz farklı platformda 500 milyon dolara yaklaştı.
Buna karşın SpaceX halka arzı yaklaşık dört kat fazla talep gördü. Bu nedenle birçok yatırımcı ya çok düşük miktarda hisse alabildi ya da hiç tahsis alamadı. Kraken’in xStocks altyapısı üzerinden yürütülen tokenize hisse kampanyaları da gerekli hisse tahsislerinin sağlanamaması nedeniyle başarısız oldu. Bunun sonucunda Binance, Bybit ve Bitget Wallet kampanyalarını iptal ederek kullanıcı fonlarını geri iade etti.
Bitget Wallet Operasyon Direktörü Alvin Kan, kullanıcılara sunulması planlanan token’ların SpaceX hisselerine ekonomik maruziyet sağlayacağını ancak gerekli hisselerin temin edilememesi nedeniyle token ihracının gerçekleşmediğini belirtti. Sorunun blokzincir altyapısından değil, temel hisselerin bulunabilirliğinden kaynaklandığı ifade edildi.
Borsalar farklı çözümler geliştirdi
Kampanyaların iptal edilmesi sonrasında kullanıcılar yatırdıkları fonları geri aldı. Binance’in kurucusu Changpeng Zhao, kullanıcıların korunmasının öncelikli olduğunu belirten bir açıklama paylaştı. Ancak birçok yatırımcı, dünyanın en büyük kripto borsalarında toplanan yüz milyonlarca dolarlık talebe rağmen hisse dağıtımının gerçekleşmemesine tepki gösterdi.
Bitget ise xStocks modelinden uzaklaşarak kendi desteklediği Reality platformuna yöneldi. Şirket CEO’su Gracy Chen, Reality üzerinden sunulan rSPCX token’larının aracı kurum nezdinde tutulan gerçek SpaceX hisseleriyle bire bir desteklendiğini açıkladı. Chen, bu yaklaşımın kısa vadeli halka arz ürünlerinden ziyade düzenlenmiş ve dayanak varlıkla desteklenen tokenize menkul kıymetlere odaklandığını ifade etti.
SEC kuralları ve gelecekteki model
SpaceX örneği, tokenize ürünlerle gerçek hisse tahsisi arasındaki yapısal farkı da ortaya koydu. Kripto platformları bir hisseye dayalı sentetik veya tokenize ürün oluşturabiliyor ancak halka arz hisselerinin dağıtımı hâlâ geleneksel aracı kurumlar ve halka arz yüklenicileri tarafından kontrol ediliyor.
Brogan Law’dan Aaron Brogan, SpaceX büyüklüğündeki bir şirketin doğrudan blokzincir üzerinde 75 milyar dolarlık token satışı gerçekleştirmesinin mevcut menkul kıymet düzenlemeleri nedeniyle uygulanabilir olmadığını söyledi. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) de Ocak 2026’da yayımladığı personel açıklamasında tokenize hisselerin tam anlamıyla menkul kıymet olarak değerlendirilmeye devam edeceğini ve kayıt ile açıklama yükümlülüklerine tabi olduğunu vurguladı.
Sektör temsilcileri, yaşananların tokenize hisse modelinin sonu anlamına gelmediği görüşünde birleşiyor. Dinari CEO’su Gabriel Otte, uzun vadeli hedefin kamu piyasalarının erişimini genişletmek olduğunu belirtirken, Gracy Chen de gelecekte bire bir desteklenen ve yasal çerçevesi net ürünlere odaklanacaklarını söyledi. Talos’tan Samar Sen ise SpaceX etrafında oluşan yoğun işlem hacminin, yatırımcıların bu tür piyasalara olan ilgisinin giderek arttığını gösterdiğini ve bu ürünlerin finans dünyasında daha fazla dikkate alınacağını ifade etti.
