Jack Dorsey Vitesi Üçten Beşe Attı: Web5

jack dorsey vitesi ucten bese atti web5

Twitter’ın ve Block şirketinin (eski adıyla Square) kurucusu dünyadaki kayda değer  girişimcilerden Jack Dorsey, bu yazıların takipçileri hatırlar, daha önce Web3 konusunda Silikon Vadisi yatırımcılarına sağlam bir giydirme yapmıştı ve ben de bu konuda bir yazı  yazmıştım: (https://www.btchaber.com/web3-uzerine-buyuk-kavga/

jack dorsey vitesi ucten bese atti web5 3

Şimdi Jack yeni bir çıkışla karşımızda: Web5. Block şirketinin bitcoin’i ödeme aracı olarak  gören ve bu yönde iş modelleri geliştirmek isteyen girişimleri olan TBD’nin ürünü Web5.  Jack Dorsey şu Ethereum 2.0 hengamesi içinde biraz da rol çalmak için çıkmışa benziyor,  bakalım ne demeye çalışıyorlar, bu haftaki yazımda ben de Web5 önerilerini anlamaya ve  size aktarmaya çalışacağım. 

Web5 = Web2 + Web3. Yeni denklemimiz bu!  

Web3 için Jack ağır eleştiriler yapmış ve gayri merkezlik konusunda büyük yatırımcıların  ve özellikle Silikon Vadisi VC’lerinin samimi olmadıklarını söylemişti. Web3 tabirini,  blokzinciri teknolojisi ile tokenizasyon, yani iş modellerini tokınlaştırması konularının  birleşerek yeni ve 3. nesil bir merkeziyetsiz internet oluşturulması çabalarını anlatmak için  kullanmaktayız.  

Aslında Web3 çalışmalarının Silikon Vadisi yatırımcılarına hiç ihtiyacı yok, kendince ağır  aksak ilerliyor. Şu aşamada yapılan çalışmalar daha çok Ethereum ekosisteminin ve bir de 

Avalanche ve Solana gibi Ethereum’un Layer-1 rakipleri üzerinde yapılıyor. Bir de adını  bile duymadığınız yüzlerce start-up var dünyanın her yerinde, onlar da sürekli yenilikler  peşinde koşuyorlar. DApp tabir edilen, merkeziyetsiz uygulamalar yapılmaya da sürekli  

devam ediliyor, yeni cüzdanlar inşa ediliyor, yeni DeFi projeleri çıkıyor vs. Bir de bunların  ötesinde artık merkezsiz kredi sistemleri, kimlik şemaları, SBT vb. gibi uzun vadede çok  anlamlı işler de yapılıyor. 

Bu ortamda, Web5 fikrinin var oluş sebebi ve varsayımı şu: Web fikir olarak doğru ama şu  andaki blokzincir teknolojileri ve kriptoparalar dünyasında yanlış araç-gereç  kullanılmakta. Bu araçları yeniden tanımlamak lazım demiş TBD ekibi. Ve doğru araçlar  olarak da Microsoft ION network [Ref:9] ve DID [DID için Ref:6 ve Identity Foundation  için Ref:8’e bakınız] tesbit edilmiş görünüyor. Microsoft’un ayrıca Identity Foundation adlı  kurumun altında kendi kimlik çalışma grubu varmış, bu vesile ile öğreniyorum.  

Web5’in üç temel direği: 

1- DID – merkeziyetsiz kimlik. [Bunun için Ref:5 ve Ref:6’ya bakınız] 

2- Verifiable Credentials – doğrulanabilir kimlik bilgileri. [Ref:7’ye bakınız] 3- Decentralized Web Nodes – merkeziyetsiz web düğümleri. [Bunun için bakılacak bir yer  yok.] 

Bu üç temel üzerine kurgulanmış olan Web5 girişiminin sitesinden aldığım sonuç  cümlesini Türkçe’ye çevirerek buraya koyuyorum: [Ref:2’ye bakınız] 

Web5, geliştiricilerin Merkezi Olmayan Tanımlayıcılardan, Doğrulanabilir Kimlik Bilgilerinden  ve Merkezi Olmayan Web Düğümlerinden yararlanarak Merkezi Olmayan Web Uygulamaları  yazmalarını, kimlik ve veriler üzerindeki mülkiyeti ve kontrolü bireylere geri vermelerini  sağlayan bir Merkezi Olmayan Web Platformudur.” 

Bundan yıllar evvel, 2016 yılında, Muneeb Ali [Ref:11] ve Ryan Shea isimli ortağı  Blockstack diye bir kimlik start-up’ı kurmuşlardı. Çok ilerici bir girişimdi, Union Square  Ventures yatırım şirketinin kurucusu Fred Wilson (https://avc.com/) bu iki gencin  yatırımcısı olmuş ve bunları parlatmıştı. Blockstack de Bitcoin mainnet’i üzerinde işleyen bir kimlik oluşturma girişimiydi. Hatta Fred Wilson’un yatırım şirketinde çalışan Joel Monegro isimli bir analist’in yine 2016 tarihli Fat Protocols isimli makalesi de bu konuda  şimşek gibi karanlığı aydınlatmıştı. (https://www.btchaber.com/tombul-protokoller-bize-yeni bir-hikaye-anlatiyor/)  

Peki sonra ne oldu? Muneeb ve Ryan kavga etti, şirket darma dağın oldu, şimdi Stacks  adını aldı ve Muneeb tek başına devam ediyor. Onca zamandır nasıl bir ilerleme gösterdiği  meçhul. Şimdi onların bu kadar senedir başaramadığı neyi Jack Dorsey’in TBD ekibi  başaracak merakla izleyeceğim. 

Analiz

Bu bilgiler ışığında kendi analizimi yapmaya geçiyorum. Web3 adını verdiğimiz blokzincir  ve tokınlaştırma çapraz kalkışımı, kimliğimiz başta olmak üzere buna bağlanabilen tüm  finansal bilgilerimizi ve diğer tüm varlıklarımızı, Web2 döneminde elimizden almış olan BigTech şirketlerinden alıp bizlere geri vermeyi amaçlıyor.  

Kimliğimizle beraber DApp adı verilen merkeziyetsiz uygulamalar ve merkeziyetsiz  depolama araçları (mesela IPFS) ile birleştiğinde yeni ve üçüncü nesil bir Web ortaya  çıkıyor. Benim ve yakın arkadaşlarımın amaçladığı gelecek de bu üç temel direğin üzerinde  duruyor.

(DApp ile tokınlaştırma + Kimliklerimiz + Depolama = Web3) 

Oysa şu anda PR’ı yapılan “Metaverse” adlı ne idüğü belirsiz Facebook (Meta) projesi de,  bu yeni yayınlanan Web5 de dahil olmak üzere panik içinde bir rol kapma savaşı gibi  görünüyor.  

Web5’in doğru araçlar arasında saydığı ION network Microsoft tarafından fonlanan bir  çalışma. Bitcoin mainnet üzerinde işleyen bir kimlik onaylama servisi olan ION’un  gerçekten de kimliklerimizi bize geri teslim etmeye niyeti var mı? Web2’de kimliklerimizi  alıp “Facebook ile bağlan”, “Google ile bağlan” diyerek iş modellerini bizi soymak üzerine  kurup, kimlik meselesini ulusal telekom operatörlerinin bile elinden çekip almış olan  BigTech bunları yaparken eli armut toplamış olan Microsoft şimdi uyanıklık mı ediyor?  Sybil atak yaparak bir gün kimliklerinizi toptan ele geçiririm mi demek istiyor?  

Microsoft neden kötü niyetli olsun diye soranlarınız varsa, hemen söyleyeyim: Sadece  Facebook değil, Google, Amazon gibi BigTech şirketleri, blokzincirler yardımıyla bizler  kimliklerimizi kendi elimize alırsak çok şey kaybedecekler. Tüm iş planları kimliklerimizi,  üstelik ulus-devletlerin kayıt kuruluşlarının bile üzerinde kalarak ellerinde tutmak, bu  kimlikleri kullanarak kişisel bilgilerimizi saklamak ve satmak üzerine inşa edilmiş çokuluslu bu şirketlerin blokzinciri için gizli planları olabileceğini düşünmek çok mu  anormal?  

Hyperledger’i hatırlıyor musunuz? Hani IBM arkasında duruyordu. Şimdi bitti gitti,  yazılımcılar çoktan terk ettiler. Web5 ile bizlere: “IBM olmadı size Microsoft verelim” mi  deniliyor?  

Sonuç

Geçen haftalarda Vitalik Buterin ve iki arkadaşının (ki onlardan birisi yine Microsoft  araştırmacısı idi) yayınladıkları makaleyi incelemiştim. Şimdi yeni yayınlanan Web5 isimli  gelişmenin ışığında geriye dönüp Vitalik’in “Soulbound” blog post’undan (https:// vitalik.ca/general/2022/01/26/soulbound.html) başlayarak herşeyi yeniden gözden  geçireceğim. Burnuma kötü kokular geliyor! Bakalım burada nasıl bir köşe kapmaca  oynanıyor ve Vitalik’in sıkıntısı ne onu iyice anlayayım. Anlayınca da sizlerle paylaşırım. 

Referanslar: 

1) https://cointelegraph.com/news/jack-dorsey-is-building-web5-powered-by-bitcoin 2) https://developer.tbd.website/projects/web5/

3) https://developer.tbd.website/docs/Decentralized%20Web%20Platform%20- %20Public.pdf

4) https://bitcoinmagazine.com/business/jack-dorseys-tbd-presents-bitcoin-based decentralized-web5

5) https://www.w3.org/2019/did-wg

6) https://en.wikipedia.org/wiki/Decentralized_identifier

7) https://en.wikipedia.org/wiki/Verifiable_credentials

8) https://identity.foundation 

9) https://techcommunity.microsoft.com/t5/identity-standards-blog/ion-we-have-liftoff/ ba-p/1441555 

10) https://identity.foundation/ion/ 

11) https://www.usenix.org/conference/atc16/technical-sessions/presentation/ali

Cemil Şinasi Türün

Cemil Şinasi Türün

30 yılı aşkın tecrübesiyle fintech ve pazarlama dünyasındaki öncü isimlerden olan Cemil Şinasi Türün bilgisayar oyunlarından üç boyutlu sanal dünyalara kadar pek çok çalışmaya imza attı. Yerel ve uluslararası firmalar için kampanyalar hazırlayan Türün; teknoloji, blokzincir, kripto para ve dijital varlık konularında projeler üretti. Türün, 2017'de Bilgi Üniversitesi'nde vermeye başladığı "Blokzincirleri ve Kriptoparalar" konulu dersini 2020 başından bu yana Boğaziçi Üniversitesi'nde vermekte.
https://cemilturun.medium.com/

Yanıt verin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Türkiye'nin Uzman Kadrolu Kripto Haber Platformu
bitcoinBTC/TRY
436.157,10 TL 0,55%
ethereumETH/TRY
34.650,25 TL 2,58%
tetherUSDT/TRY
17,95 TL 0,08%
usd-coinUSDC/TRY
17,95 TL 0,03%
bnbBNB/TRY
5.732,44 TL 2,05%
cardanoADA/TRY
10,24 TL 2,52%
xrpXRP/TRY
6,82 TL 0,02%
binance-usdBUSD/TRY
17,95 TL 0,16%
solanaSOL/TRY
809,11 TL 3,25%
dogecoinDOGE/TRY
1,43 TL 7,96%
Bağlantıyı kopyala